2016: Litouwen

 

IT 2016 Litouwen: Stergroep 2

Carla Berbée

Waar moet ik beginnen en waar hou ik op? Een mengeling van indrukken, herinneringen en ervaringen.

Samen met Mia Versteege ben ik gevlogen via Schiphol en Kopenhagen naar Vilnius. In de heksenketel van een oude stad waar je de taal niet begrijpt en dan het busstation vinden en ook nog de juiste bus, de laatste van die dag.. het is ons gelukt. Om 19.00u rolden we na 4 uur de lange afstandsbus uit, in Klaipeda aan de kust.

De volgende dag de laatste etappe met een groepsbusje naar Kretinga. Wat een verrassing! Dit was echt Litouws Franciscanië: een klooster, een drukke parochiekerk, jeugdwerk en een franciscaans Kaviné (koffiehuis) met een schattig winkeltje. De IT hing dit jaar tussen twee franciscaanse feesten: op 2 augustus Portiuncola en op 11 augustus St. Clara. Het eerste feest werd uitbundig in de parochie gevierd met een stampvolle kerk en daarna een open maaltijd op het kerkplein met parochianen. En ieder bracht wat mee zoals 20 liter fruitsalade. Het was de eerste keer dat ik zo maar met enkele bewoners even in contact kon komen. Zij blij, ik blij.

Als franciscaanse gasten kregen we ook een warm welkom van de kloostercommuniteit. Een speciale rondleiding door het 300 jaar oude klooster en een bezichtiging van de parochiekerk tot op de kerktoren! Na 1991 heeft het kerkelijk leven een enorme boost gekregen, ook binnen de kloosters. Maar de geschiedenis heeft diepe sporen nagelaten, voelbaar tot de dag van vandaag. Verdrijving van broeders, die zelfs naar de USA gevlucht zijn. En nu terugkeren in een asurn, bijgezet in de krypte met de foto ernaast.

Vooraf is het altijd spannend: bij wie kom ik in de groep? Na de opening werd dat duidelijk: met 5 Fransen, 4 Spanjaarden, 4 Zweden en 3 Nederlanders (Rosa/Joke, Johny en ik). Voor mij voor het eerst met zo’n grote overmacht aan zuidelijke inbreng. En dat hebben we geweten. Verschil in verwachtingen, in eetcultuur en in etenstijden. Verschil in communicatie over irritaties. Avondgebed enkel in het Frans. Niet rechtsreeks kunnen praten met Spanjaarden. En zo kun je wel doorgaan met de bekende hobbels die gewoon bij een internationale tocht horen. En waar we ook overheen kwamen. De laatste avonden hebben we elkaar zonder Spaans of Nederlands gewoon hartelijk omhelsd: een taal zonder woorden, de taal van het hart. Zo kan het gaan als je op internationale tocht gaat.

We zijn 8 dagen aan de kust gebleven op 3 verschillende plekken: een gloednieuwe oncologische kliniek, een oude school (met nog Russische stickers onder de stoelen) en een superdeluxe school in een UNESCO reservaat. Soms dacht ik wel: is dit een pelgrimstocht, zo te midden van het toeristische strandleven? Scheveningen of Renesse was er niets bij. Soms waande ik me op een Hollands waddeneiland, met duinen, zandstrand en een heleboel fietsers.

Klaipeda en het schiereiland bij de Koerse Bocht hebben tot 70 jaar geleden bij Oost Pruisen gehoord. Litouwen heeft tegen allerlei grootmachten en buren gevochten en met Polen lang een alliantie gehad. Die roerige geschiedenis kwam vaker om de hoek kijken. Wat mij het meest raakte was een rondleiding in de Lutherse kerk in Nida, vroeger een deel van Ostpreußen en daardoor nog steeds graag bezocht door Duitse toeristen. Een Duitse dominee deed in de kerk ’vakantiewerk’ en vertelde van het onzekere leven in dit vroegere vissersdorp en hoe het ontdekt werd door Duitse kunstenaars en beroemdheden (zoalsThomas Mann en Siegmund Freud). Hoe jarenlang de lutheranen en katholieken met moeite samen in dit stenen gebouw kerkten tot de katholieke parochie 15 geleden een nieuwe kerk liet bouwen. En die puilt elke zondag uit; dat hebben we zelf ervaren... Onderweg had ik boeiende gesprekken met Elisabeth, van oorsprong Duits maar al langer wonend in Spanje. Zij kon vertellen van vluchtelingsverhalen uit eigen familie waar niemand destijds over wilde praten. En ze had zich verbaasd over b.v. de verzetsverhalen uit Nederland. Daar had ze pas de laatste jaren over gehoord.

Het thema was: vrede. Er is geen weg naar vrede: vrede is de weg. De kapittelstof gaf wat opzetjes: een alternatief verhaal over Roodkapje. Nu verteld door de wolf, met een hele andere blik op dat rare rode meisje dat hem zo bedrogen had. Over je eigen bril en die van een ander. We hebben de 10 rechten van de mens naast elkaar gelegd en wat er gebeurt als er één bepaald recht uit zou worden geschrapt. De eerste avond gingen we binnen de groep op ’schattenjacht’: welke rijkdom en talenten zitten er bij elk lid van de groep? Door dat het interviewblad in alle 6 talen was opgesteld kon werkelijk iedereen met elkaar aan de slag, Zweeds, Spaans, Frans of Nederlands. Geweldig, de energie die dit los maakte.

Terugkijkend beklijft meer dan alle materiaal voor kapittel en meditatie: het samen optrekken door de duinen en aan het strand, dwars door alle taalverwarringen en alle verschillen. Genieten van de hoge golven en de zonsondergang aan de Baltische zee. Levensverhalen vertellen en in stilte lopen... Door een land waar zo veel leed en geweld heeft plaats gevonden maar dat er nu welvarend en verzorgd uitziet. Echt Midden Europa, net als Polen. Al was de spanning met Rusland af en toe wel voelbaar. Op de terugweg nog een overnachting in Vilnius. We zijn op zoek geweest naar een joods museum. Het bleek bijna onvindbaar, oud en weggestopt. En natuurlijk: gesloten op vrijdagmiddag. We zijn in deze stad van de duizend kerken en vooral katholieke kultuur de kathedraal in gelopen en we hebben weer een speciale Maria ontdekt: in de Poort van de Dageraad, de Moeder van Barmhartigheid en Genade. Dat laatste heeft niet alleen Litouwen nodig, ook wij.

PS: DANK - DANK - DANK JE WEL aan de stuurgroep die zo veel werk heeft verstouwd om deze tocht mogelijk te maken. Een gigantisch karwei, over zo’n grote afstand en op totaal vreemd terrein. Een huzarenstukje!