2016: Litouwen voorinformatie

 

Internationale Tocht Litouwen 2016 (deel 4)

Johny van Hoeve

Onze Internationale Tocht gaat dit jaar naar Litouwen. Je kunt met regelmaat in de Roep een stukje over Litouwen lezen. Deze keer speciaal aandacht voor de godsdienst.

Godsdienst

Litouwen is overwegend rooms katholiek (79%). De van oorsprong Russische bewoners zijn meestal Russisch orthodox (4.1%). Verder zien we protestanten (1.9%) waaronder lutheranen, baptisten en evangelische christenen. Ook zijn er nog drie kleine joodse gemeenschappen in Kaunas, Vilnius en Klaipeda. En 5% belijders van andere godsdiensten. In Vilnius woont een etnische groep van ca. 250 personen, van oorsprong Turks, de Karaim. Zij belijden een godsdienst die gebaseerd is op het Oude Testament. In de Litouwse cultuur en godsdienst zijn verschillende aspecten van de oorspronkelijke natuurgodsdienst te herkennen, in de vorm van stenen, speciale bomen en graan- en zon afbeeldingen.

Tijdens de Russische bezetting, in de tsarentijd en met name tijdens het communisme werd het katholicisme ernstig bedreigd. Een derde van alle katholieke priesters werd naar Siberië en Rusland gedeporteerd. Kerken en kloosters werden in beslag genomen. Een van de belangrijkste kerken, in Vilnius bijvoorbeeld, de kerk van St. Casimir, werd veranderd in Museum van het Atheïsme. De onderdrukking werkte vaak averechts. Nationalistische gevoelens en het katholieke geloof gingen hand in hand.

Na de onafhankelijkheid in 1991 kreeg het katholieke geloof dan ook extra impulsen. In vrijwel alle rooms katholieke kerken zijn dagelijks missen bij te wonen. Deze beginnen meestal om 18:00 uur en worden druk bezocht door ouderen en jongeren. Met mijn Nederlandse ogen zie ik in de RK kerk in Litouwen een vorm van devotie, zoals dit in de jaren vijftig bij ons gebruikelijk was. De vieringen worden gekenmerkt door een mengeling van jeugdige lichtvoetigheid, enthousiasme, moderne muziek en zeer traditionele devotie.

In Vilnius, de hoofdstad, ook wel de ‘stad der kerken’ genoemd, staan in het centrum meer dan veertig kerken. In Litouwen zijn veel bedevaartsplekken. In het centrum van Vilnius in de buurt van het station, zie je de dageraadpoort met een icoon van de met goud behangen Madonna (our Lady of the gate of dawn). Hier komen veel pelgrims bidden, vooral uit Polen.

Kunst, cultuur en andere wetenswaardigheden

Wist je dat:
-  Litouwen vorig jaar 18e werd op het Eurovision Songfestival met Monika Linkyle en Vaidas Baumaila met het lied This time?
-  er op veel plaatsen optredens zijn van Litouwse folkloristische dans- en zanggroepen en dat deze groepen ook veel optredens verzorgen in andere landen?
-  er in Klaipeda op 29-31 juli 2016, het jaarlijks Seafestival wordt gehouden en dat er op 1 augustus, City Birthday wordt gevierd met een grote kunst- en handvaardigheidmarkt?

Taal - nog wat woorden Litouws

Uitspraak.: De klemtoon is vet en onderstreept afgedrukt. De medeklinker voor een e, i, y wordt verzacht met een soort j - klank. De klemtoon ligt op de vetgedrukte lettergreep.

-  doctor / arts, dokter / gydytojas
-  specialist / specialist / specialistas
-  pharmacy / apotheek / vaistinė
-  hospital / ziekenhuis / ligoninė
-  policlinic / polikliniek / poliklinika
-  hotel / hotel / viešbutis
-  restaurant / restauarant / restoranas
-  hostel / hostel / bendrabutis
-  toilet / toilet / tualetas (▲▼ - women / men)
-  bathroom / badkamer / vonia, vonios kambarys
-  bed / bed / lova (dvigulė lova/
-  (single/double) / (2 pers/1pers. bed) / (viengulė lova)
-  living room / woonkamer / svetainė, gyvenamasis kambarys
-  sleeping room / slaapkamer / miegamasis
-  kitchen / keuken / virtuvė
-  pots / pannen / puodai
-  table / tafel / stalas
-  chair / stoel / kėdė
-  keys / sleutels / raktai
-  cleaning supplies / schoonmaakspullen / valymo daiktai

Praktisch tips

In Litouwen zie je nog vrij veel restaurants met eigen traditionele gerechten. Het smaakte mij prima en wat opvalt: je krijgt veel op je bord. Er zijn veel soorten worst, vis, bosvruchten, paddenstoelen, uien, kool, tomaat, augurken. Pannenkoekjes (cepelinai) zijn erg populair. Deze zijn gevuld met vlees, groente of kaas in aardappeldeeg met daarop zure room. Dille en karwij zijn veel gebruikte kruiden En .. brood is heilig voor de Litouwers. In tijden van honger was er meestal nog wel brood. Als je het niet lekker vindt, dan beter niets zeggen.

Ik kan ieder aanraden om vooraf een of meerdere boeken over Litouwen te lezen
-  Litouwen, Een reis in de tijd, A.E.J. Smidt
-  Estland, Letland en Litouwen: Dominicus reisgids, Capitool reisgids en ANWB reisgids
-  Baltische Zielen, Jan Brokken (ook in het Frans en Pools vertaald
-  In het Duits: Litauen, Handbuch fur indivuelles Entdecken, Günther Schäfer